Ngứa Vùng Kín Về Đêm: 5 Việc Nên Làm Trong Lúc Chờ Khám

Nửa đêm bạn thức giấc vì ngứa vùng kín về đêm, gãi mãi không dứt và sáng mai chưa thể đi khám ngay? Đó là lúc dễ làm sai nhất: tự bôi thuốc, cạo sạch lông, hoặc âm thầm chịu đựng. Bài này gom lại những việc nên và không nên làm trong lúc chờ gặp bác sĩ, đồng thời giúp bạn tránh lây cho người ở cạnh.

Ngứa vùng kín về đêm có thể là dấu hiệu của những bệnh nào?

Ghẻ là bệnh thường được nghĩ tới đầu tiên. Hướng dẫn châu Âu của IUSTI mô tả triệu chứng chính của ghẻ là ngứa dữ dội, nặng hơn vào ban đêm, kèm sẩn đỏ rải rác [1]. Rận mu là nguyên nhân khác cần nghĩ tới khi ngứa ở vùng lông mu; rận và trứng bám chân lông có thể thấy bằng mắt thường [2]. Tuy vậy, ngứa vùng kín về đêm chỉ là một gợi ý. Nấm, viêm da hay lông mọc ngược cũng có thể gây ngứa vùng kín, nên chưa thể kết luận khi chưa được khám.

Một điểm đáng chú ý: ghẻ và rận mu đều có thể lây qua tiếp xúc gần, kể cả quan hệ tình dục [1][2]. Vì vậy, chuyện cần lo trong lúc chờ khám không chỉ là hết ngứa, mà còn là người cùng giường, cùng nhà.

5 việc nên làm trong lúc chờ khám

1. Ghi lại vài mốc đơn giản. Ngứa bắt đầu từ ngày nào, ngứa nhiều nhất lúc nào, ngứa ở những chỗ nào, có ai trong nhà cũng ngứa không, lần quan hệ gần đây nhất. Bác sĩ dựa vào kiểu ngứa, hình thái tổn thương và tiền sử tiếp xúc để nghi ngờ bệnh [1], nên những mốc này giúp buổi khám nhanh và chính xác hơn.
2. Kiểm tra nhẹ nhàng, đừng cào bới. Nhìn xem ở lông mu có hạt nhỏ dính chặt chân lông, có vệt máu nhỏ ở quần lót, hay có sẩn ở kẽ ngón tay, mông, bẹn. Rận mu có thể thấy bằng mắt thường, trứng bám chân lông [2]. Nếu không thấy gì, bạn vẫn chưa loại trừ được ghẻ, vì với ghẻ thường chỉ thấy sẩn và vết xước chứ hiếm khi thấy con ve.
3. Cân nhắc tạm tránh quan hệ và tiếp xúc da kề da. Hướng dẫn châu Âu khuyên người bệnh và bạn tình tránh tiếp xúc tình dục cho đến khi điều trị xong [1]. Khi chưa có chẩn đoán, bạn nên cân nhắc tạm dừng quan hệ cho tới khi bác sĩ đánh giá, như một lựa chọn thận trọng để tránh lây cho người khác.
4. Dùng riêng khăn, đồ lót, ga gối. Đồ dùng chung là đường lây phụ nhưng có thật [1]. Thay đồ lót sạch thường xuyên và để riêng số đồ đã mặc trước khi giặt.
5. Giữ da ít bị tổn thương thêm. Cắt ngắn móng tay để hạn chế gãi gây xước. Gãi mạnh gây trầy xước, và da trầy có thể bị bội nhiễm vi khuẩn [1], khiến việc khám sau đó khó nhận định hơn.

4 việc không nên làm khi ngứa vùng kín về đêm

1. Không tự mua thuốc bôi hay thuốc uống. Mỗi bệnh cần cách điều trị khác nhau, và thuốc chỉ đúng khi chẩn đoán đúng. Thuốc, liều lượng và thời gian dùng do bác sĩ chỉ định sau khi khám.
2. Không cạo sạch lông mu hay dựa vào bao cao su để yên tâm. Theo IUSTI, cạo lông mu là không cần thiết khi bị rận mu [2], lại dễ gây xước da. Bao cao su cũng không ngăn được ghẻ và rận mu [1][2], vì hai bệnh này lây qua da và lông ở vùng bao cao su không che tới.
3. Không tự chẩn đoán qua ảnh trên mạng. Nốt vùng kín có thể là nhiều bệnh khác nhau, từ nấm, viêm nang lông đến herpes hay sùi mào gà. Ảnh chỉ cho biết một phần rất nhỏ.
4. Không giấu bạn tình vì ngại. Việc báo tin không nhằm quy lỗi mà để cả hai cùng được khám và tránh lây qua lại.

Bạn tình và người sống cùng: nên nói gì, làm gì

Với ghẻ, hướng dẫn châu Âu khuyên xem xét và điều trị bạn tình cùng những người tiếp xúc gần, ngay cả khi họ chưa có triệu chứng [1]. Với rận mu, bạn tình cũng cần được khám [2]. Khoảng thời gian cần rà soát các bạn tình gần đây thay đổi tùy tình huống, nên hãy để bác sĩ hướng dẫn cụ thể.

Bạn có thể nói ngắn gọn: “Mình đang bị ngứa vùng kín, chưa rõ nguyên nhân. Mình sẽ đi khám và muốn bạn cũng được kiểm tra.” Lời nói bình tĩnh, không đổ lỗi sẽ dễ được đón nhận hơn.

Về đồ dùng, hướng dẫn nêu nguyên tắc giặt quần áo, khăn, ga gối bằng nước nóng từ 50°C trở lên [1]. Với đồ không giặt được, cách thường dùng là cho vào túi kín trong vài ngày, bạn nên hỏi bác sĩ để biết cụ thể. Nếu bác sĩ chưa kết luận, bạn có thể cân nhắc áp dụng cách này cho đồ đã tiếp xúc nhiều với da.

Nếu muốn hiểu bác sĩ phân biệt ghẻ, rận mu với nấm, herpes và các bệnh vùng kín khác ra sao, bạn có thể xem bảng đối chiếu các bệnh vùng kín dễ nhầm của bác sĩ da liễu Anh Mỹ Clinic.

Khi nào nên đi khám sớm?

Nếu bị ngứa vùng kín về đêm, hãy đi khám sớm khi có một trong các dấu hiệu sau:

• Ngứa vùng kín về đêm kéo dài nhiều ngày, hoặc ngày càng nặng.
• Thấy rận, chấy hoặc trứng bám ở lông, hoặc có vệt máu nhỏ ở quần lót.
• Da trầy xước, chảy dịch, đau hoặc có mủ, có thể đã bị nhiễm khuẩn.
• Bạn tình hoặc người sống cùng cũng bị ngứa.
• Xuất hiện vết loét, mụn nước hoặc nốt sùi, những dấu hiệu chưa giống ghẻ hay rận mu.
• Nghi rận ở lông mi: cần khám mắt hoặc da liễu [2].

Ngoài việc điều trị đúng bệnh, bác sĩ còn cân nhắc xét nghiệm các bệnh lây qua đường tình dục khác, vì hướng dẫn châu Âu khuyến nghị sàng lọc ở người bị ghẻ hoặc rận mu có hoạt động tình dục [1][2].

Một lời dặn cuối: bài này không đưa mẹo giảm ngứa tại nhà, vì chưa có nguồn kiểm chứng nào cho thấy cách tự xử lý an toàn trong lúc chờ khám. Nếu ngứa vùng kín về đêm làm bạn mất ngủ, hãy ưu tiên đi khám sớm thay vì thử mẹo hay tự mua thuốc. Trước khi quyết định, bạn có thể đọc thêm cách bác sĩ chẩn đoán và những dấu hiệu nên đi khám sớm.

Câu hỏi thường gặp

Ngứa vùng kín về đêm có chắc là ghẻ không?

Không chắc. Ngứa nặng về đêm là đặc điểm gợi ý ghẻ, nhưng nhiều bệnh da khác cũng gây ngứa vùng kín. Bạn cần bác sĩ khám để xác định, thay vì tự đoán qua triệu chứng.

Chờ khám vài ngày thì có lây cho người khác không?

Có thể. Cả ghẻ và rận mu đều lây qua tiếp xúc gần, kể cả quan hệ. Trong lúc chờ, bạn nên cân nhắc tạm tránh quan hệ và tiếp xúc da kề da, dùng riêng khăn, đồ lót, ga gối để giảm nguy cơ lây cho người cùng nhà.

Nên ghi lại những gì trước khi đi khám ngứa vùng kín về đêm?

Bạn chỉ cần ghi vài mốc đơn giản: ngứa bắt đầu từ ngày nào, nặng nhất vào lúc nào, ngứa ở những chỗ nào, có ai trong nhà cũng ngứa không và lần quan hệ gần đây nhất. Nếu thấy hạt nhỏ bám ở lông mu hoặc vệt máu nhỏ ở quần lót, hãy nói với bác sĩ. Những mốc này giúp bác sĩ nghi ngờ đúng bệnh nhanh hơn.

Nói với bạn tình thế nào khi mình đang bị ngứa vùng kín?

Bạn có thể nói ngắn gọn, bình tĩnh và không đổ lỗi, ví dụ: “Mình đang bị ngứa vùng kín, chưa rõ nguyên nhân. Mình sẽ đi khám và muốn bạn cũng được kiểm tra.” Hướng dẫn châu Âu khuyên xem xét cả bạn tình khi bị ghẻ hoặc rận mu [1][2], nên báo tin sớm giúp cả hai cùng được khám.

Tài liệu tham khảo

1. Salavastru CM, Chosidow O, Boffa MJ, Janier M, Tiplica GS. European guideline for the management of scabies. J Eur Acad Dermatol Venereol (IUSTI). 2017. doi:10.1111/jdv.14351. iusti.org
2. Salavastru CM, Chosidow O, Janier M, Tiplica GS. European guideline for the management of pediculosis pubis. J Eur Acad Dermatol Venereol (IUSTI). 2017. doi:10.1111/jdv.14420. iusti.org

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám trực tiếp; mọi quyết định dùng thuốc cần do bác sĩ điều trị chỉ định.